آشنايی مسلمانان با فرهنگ و تمدن اسلامی، آغازی برای بازشناسی دوباره هويت جامعه اسلامی و درس گرفتن از بزرگ‌ترين دگرگونی‌های اجتماعی دينی ـ بشری جهان به شمار می‌آيد. بدون درک اين‌که «چه بوده‌ايم»، نمی‌توانيم به اين‌که «کجا قرار داريم» و سرانجام، «چه بايد باشيم» دست يابيم. نوشتار پيش رو می‌کوشد تا دانش‌پژوهان مسلمان و جوان را با اين‌که «چه بوده‌ايم» به صورت مختصر و در عين حال مستند آشنا سازد. مهم‌ترين سرفصل‌های اين کتاب از اين قرار است: مفهوم فرهنگ وتمدن اسلامی؛ عوامل پيدايش و شکوفايی؛ نقش اهل بيت عليهم السلام در پيدايش و شکوفايی فرهنگ و تمدن اسلامی؛ مظاهر مادی و معنوی وعلل انحطاط آن و عوامل احيای تمدن اسلامی.