این کتاب از آثار ابتکاری و در نوع خود از شاهکارهای استاد مطهری محسوب می شود. بدون هیچگونه توضیحی فهرست مختصری از مطالب کتاب را با هم مرور می کنیم که خود، گویای مطلب است: اسلام از نظر ملیت ایرانی، ملت پرستی در عصر حاضر. تعصبات ملی، خدمات ایرانیان به اسلام. زبان فارسی، مذهب تشیع. غلبه ی اسلام بر تعصبات، خدمات اسلام به ایرانیان. اظهار نظرها، آیین زردشتی دین رسمی کشور. ثنویت زردشتی، نظام اجتماعی خانوداگی، اخلاق زردشتی. تعلیم و تعلم زنان، کتابسوزی ایران و مصر. کارنامه ی اسلام در ایران. ذوق و صنعت. تمدن اسلام.صمیمیت و اخلاص. اسلام در کشمیر و چین و ... نخستین حوزه ی علمیه. آغاز تدوین و تألیف عرفان و تصوف تا طبقه نهم. فقه و فقاهت، ادبیات، کلام، فلسفه و حکمت. طبقات مختلف دانشمندان تا طبقه ی سی و سوم. دو قرن سکوت!