کتاب «تاریخ تحلیلی اسلام: از آغاز تا نیمه نخست سده چهارم» اثر دکتر جعفر شهیدی، اثری است که با نگاهی سنجیده و تحلیلی، به روایت تاریخ اسلام از دوران پیش از بعثت تا حدود سال 330 هجری می‌پردازد. نویسنده در این اثر، نه به گردآوری صرف روایات تاریخی پرداخته و نه به شرح جزئیات بی‌هدف دل بسته، بلکه با رویکردی تحلیلی و با اتکا به منابع موثق اسلامی، کوشیده است مسیر تحولات سیاسی، اجتماعی و دینی جهان اسلام را در سه سده نخست روشن سازد.